اخبار کوتاه

تاریخچه

تاریخچه شکل گیری سازمان زندان ها پس از پیروزی انقلاب
با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و تغییرات شگرف اجتماعی و فرهنگی جامعه و جایگزینی ارزش های متعالی الهی و انسانی در تمام شئون زندگی مردم، ایجاب می کرد به مقوله زندان ها که در واقع بخشی از زندگی اجتماعی محسوب می شدند، توجه ویژه شود.
شرایط اولیه از پیروزی انقلاب و ضرورت تثبیت نهادهای حاکمیت به گونه ای بود که رهبران فکری و سیاسی انقلاب با پشتکاری وصف ناپذیر به سرعت به سر و سامان دادن امور پرداخته و با وضع قوانین و مقررات فوری از طریق تنها نهاد رسمی فانونگذاری آن سال ها (یعنی شورای انقلاب اسلامی) یکی پس از دیگری وضعیت مدیریت آن ها را مشخص می نمود. امور زندان ها از جمله امور مهمی بود که خیلی زود مورد توجه قرار گرفت. در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۵ اولین تصمیم شورای انقلاب در خصوص زندان ها در قالب مصوبه، اتخاذ و زندان ها به طور کامل از سیستم اجرایی به بدنه دستگاه قضایی متصل و ابتدا به وزارت دادگستری وقت و پس از مدتی و با تشکیل شورای عالی قضایی مسئولیت اداره زندان ها به این شورا سپرده شد.
به طور طبیعی در این سال ها و تا زمان تشکیل سازمان زندان ها در اواخر سال ۱۳۶۴ (حدود هشت سال) ناگزیر برای اداره زندان ها و بازداشتگاه ها در سطح کشور از توان نهادهای متعددی نظیر کمیته های انقلاب اسلامی ـ شهربانی کل ـ سازمان های اطلاعاتی و امنیتی و برخی دیگر از نهادها بهره برده و تمامی این نهادها تحت تولیت شورای سرپرستی زندان ها که متشکل از سه نفر عضو منتخب شورای عالی قضایی بود، انجام وظیفه می کردند.
به طور قطع و به خاطر تعدد مدیریت های مراکز نگهداری مجرمان، در این سال ها، حرکت های اصلاحی و تربیتی نمی توانست به شکلی واحد اجرا شود و گاه به لحاظ شرایط زمانی، ناگزیر از نگهداری صرف مجرمان بودند، در این سال ها وضعیت بهداشتی، زیستی و … زندان ها در حد مطلوبی نبود و به طور کلی تفکر پلیسی بر جای مانده از رژیم طاغوت هنوز در بدنه مدیریت زندان ها خودنمایی می کرد.
از طرفی مدیریت کلان زندان ها در آن مقطع به علت شورایی بودن و عدم تصمیم گیری واحد، کارآیی لازم را از دست داده بود. به همین خاطر و جهت اجرایی نمودن رهنمود اندیشمندانه امام راحل (ره) در تبدیل زندان ها به دانشگاه برداشتن گام های عملی در انسجام مدیریت زندان  ها ضروری می نمود. خوشبختانه این دوراندیشی همراه با پیگیری مجدانه و دلسوزانه جامعه ، باعث شد تا در بهمن ماه سال ۱۳۶۴قانون تبدیل شورای سرپرستی زندان ها به سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور در ۱۰ ماده و ۲ تبصره از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت. پس از تصویب و ابلاغ این قانون، هسته ای اولیه سازمان زندان ها از ابتدای سال ۱۳۶۵ بنیانگذاری و حجت الاسلام و المسلمین مجید انصاری که تلاش زیادی برای تشکیل سازمان مصروف داشته بود به عنوان اولین رئیس سازمان منصوب شد. در مدت کوتاه مدیریت ایشان به عنوان رئیس سازمان، تشکیلات اولیه سازمان طراحی و در سطح استان  ها نیز ادارات کل زندان ها عهده دار سرپرستی زندان ها و بازداشتگاه ها و تمامی مراکز اقدامات تامینی استان شدند. در این مدت مدیران تازه منصوب شده در استان ها در اجرای مفاد قانون و در کوتاه ترین مدت ممکن، سعی نمودند تا تمامی مراکزی را که به نوعی در اختیار سایر نهادها بود، تحت سرپرستی خود درآوردند. هر چند در سال های اولیه تاسیس سازمان نحوه ی تحویل و تحول زندان ها با مشکلات و بعضاً مقاومت هایی روبرو بود، ولی مدیران جوان و عاشق خدمت با تدابیر تشکیلات اولیه  ی ادارات زندان ها را راه اندازی و بدین ترتیب و پس از حدود ۹ سال، سازمان زندان  ها در مرحله ی تثبیت قرار گرفت.
در اواسط سال ۱۳۶۶ و پس از انتخاب جناب آقای انصاری به عنوان نماینده ی مردم در مجلس شورای اسلامی، مسئولیت سازمان تازه تاسیس زندان ها به عهده حجت الاسلام و المسلمین شیخ اسماعیل شوشتری ـ که تجارب ذی قیمتی در قانون گذاری و مسایل قضایی داشت ـ گذاشته شد.
ایشان نیز در مدت تصدی خود (حدود دو سال) در جهت تثبیت کامل ساختار تشکیلاتی سازمان گام های موثری برداشتند. در این مقطع آیین نامه ی زندان ها اصلاح و برای اولین بار مفاهیم اصلاحی و تربیتی و مقولات فرهنگی در بند بند آیین نامه تجلی شد، در این دوران، تشکیلات اداری سازمان کامل گشت.
در شهریور ۱۳۶۸ و با توجه به انتصاب آقای شوشتری به سمت وزیر دادگستری، شهید سیداله لاجوردی چهره ی شناخته شده انقلاب و مبارز خستگی ناپذیر زندان های رژیم ستم شاهی از سوی رئیس محترم وقت قوه ی قضاییه مسئولیت اداره ی سازمان زندان ها را پذیرفتند.
با توجه به گذشت بیش از ۳ سال از تشکیل سازمان زندان ها و تثبیت نسبی تشکیلات اداری زندان ، ایشان با تکیه بر نیروهای متعهد و دلسوز سطح زندان  ها حرکت اصلاحی را شروع، و در مدت هشت سال تصدی این مسئولیت اقدامات موثری را به انجام رساندند. در این مدت قانون استخدامی کارکنان زندان ها به تصویب و به تدریج نیروهای رسمی جایگزین نیروهای انتظامی به ویژه در پست های حساس و مدیریتی شدند.
اقداماتی نظیر زیباسازی محیط داخلی زندان ها، حرکت به سمت خودکفایی زندان ها، تمرکززدایی در امر مدیریت زندان و دادن اختیارات به مدیران محلی و استانی از دیگر اقدامات وی بود و به تعبیر جناب آقای سید مرتضی بختیاری جانشین بعدی ایشان به عنوان رئیس سازمان زندان ها، «بنیان زندانبانی اسلامی» در این دوران پی ریزی شد.
پس از هشت سال مدیریت شهید لاجوردی  و کناره گیری ایشان از این مسئولیت، جناب آقای سیدمرتضی بختیاری که سابقه ای طولانی در دستگاه قضایی داشتند وبه مسایل کلی زندان ها نیز اشراف داشتند به عنوان چهارمین رییس سازمان زندان ها منصوب شدند که در دوران ایشان اقدامات مهم و گسترده ای در سازمان صورت گرفت که فهرست وار به برخی از آنها اشاره می شود:

  •  نهادینه کردن مقوله برنامه ریزی در سطح تصمیم گیری سازمان؛
  •  تاسیس نهاد مهم و تاثیرگذار مراکز مراقبت بعد از خروج در همه استان های کشور؛
  •  تقویت جایگاه مددکاری اجتماعی در زندان ها؛
  •  تقویت و استمرار مقوله مهم روان درمانی و مشاوره در سطح زندان ها و سراسری کردن این امر
  •  ارتقاء سطح تشکیلاتی و اداری و جذب نیروهای جدید؛
  •  تاسیس و راه اندازی اردوگاه های حرفه آموزی و اشتغال
  •  فعال نمودن بنگاه تعاون و حرفه آموزی زندان ها و نهادینه کردن امر خودکفایی زندان ها؛
  •  اصلاح آیین نامه زندان ها و توجه به امور فرهنگی و آموزشی زندانیان؛
  •  جداسازی کامل نوجوانان و اطفال از زندان های کشور و تاسیس کانون های اصلاح و تربیت در اکثر مراکز استان ها
  •  تقویت مرکز آموزشی و پژوهشی سازمان زندان ها جهت تربیت کادر متخصص و نهادینه نمودن امر تحقیقات در زندان ها؛ و سرانجام ده ها برنامه ی دیگر

پنجمین رئیس سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور را جناب آقای علی اکبر یساقی از سال ۸۳ عهده دار شد وتا شهریور۱۳۸۸در این سمت فعالیت نمود.
وی از ابتدای تصدی دغدغه ی خاصی نسبت به وضع زندان ها داشت و برنامه های کاری خود را در شش برنامه و اولویت مدنظر قرار داد که عبارتند از:

  •  اجرایی نمودن بند ۱۴ از مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام در بخش قضایی با عنوان کاهش استفاده از مجازات زندان (حبس  زدایی)
  •  جلوگیری از ورود مواد مخدر به زندان ها
  •  تفکیک و طبقه بندی زندانیان
  •  بهبود وضعیت نیروی انسانی و آموزش کارکنان
  •  انتقال زندان های فرسوده و احداث زندان های جدید
  •  رعایت کرامت انسانی و حقوق شهروندی زندانیان

که این برنامه ها و اولویت ها با تشکیل گروه های کاری در حال اجرا و پیگیری می باشد و تا حدود زیادی از اهداف این برنامه ها محقق شد. ششمین رئیس سازمان، جناب آقای غلامحسین اسماعیلی از سوی حضرت آیت ا…آملی لاریجانی از شهریور ۱۳۸۸به عنوان رئیس سازمان منصوب شد و تا اردیبهشت ۱۳۹۳این مسئولیت را به عهده داشت ، مهمترین اولویت کاری جناب آقای اسماعیلی اجرای برنامه های فرهنگی در زندانها با محوریت قرآن و نماز و همچنین حاکمیت نظم و انضباط در زندانها و اصلاح آئین نامه اجرایی سازمان به ویژه آئین نامه اعطای مرخصی به زندانیان اصلاح بود  .

هفتمین رئیس سازمان جناب آقای دکتر اصغر جهانگیر از چهره های نام آشنای دانشگاهی و علمی ، و از مدیران با سابقه و خوش فکر دستگاه قضایی است . رئیس مرکز حفاظت اطلاعات کل قوه قضاییه ، از جمله مشاغلی است که عهده دار آن بوده است . وی که از سابقه طولانی مدیریتی کلان در سطوح مختلف قضایی و اجرایی و همچنین عضویت در کمیته های  تخصصی و علمی قوه قضاییه و دانشگاه ها و از سوابق تدریس متمادی در دانشگاههای معتبر برخوردار است در اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ با حکم رئیس دستگاه قضا سکاندار سازمان زندانها شده است تا برنامه های اصلاحی و تربیت زندانها با رویکرد علمی شتاب بیشتری یابد. در ذیل به برخی اولویت های ترسیم شده از سوی این مدیر ارشد اشاره می شود :

۱ – نهادینه کردن مدیریت علمی در زندانها

۲ – حمایت مادی ، معنوی و آموزشی از منابع انسانی و ارتقای شان و منزلت آنان

۳ – توسعه برنامه های فرهنگی،آموزشی ، حرفه آموزی و اشتغال در زندانها

۴ – کاهش جمعیت کیفری با بهره گیری از ظرفیت های جدید قانونی

۵- استفاده از تمامی ظرفیت ها برای بازگشت سعادتمندانه زندانیان به جامعه

۶ – افزایش نظارت در زندانها برای پیشگیری از شکل گیری کانون های آسیب زا

۷ – بهبود وضعیت قضایی زندانها خاصه تعیین تکلیف سریع زندانیان تحت قرار

۸ – و …..

همزمان با تصویب آئین نامه اجرایی سازمان زندان ها در سال ۱۳۶۴ در اجرای ماده ۵ قانون تبدیل شورای سرپرستی زندان ها واقدامات تامینی وتربیتی کشور به سازمان زندانها، اداره کل زندانهای استان هرمزگان  نیز از  ابتدای سال ۱۳۶۵ با مدیریت   جناب آقای موسی احمدی برادران در محل زندان سابق بندرعباس واقع در میدان شهربانی سابق (هفده شهریور ) تشکیل وشروع به فعالیت نمود . پس از آن مدتی  ساختمان اداره کل در زندان فعلی بندرعباس بود و از سال ۷۹ تاکنون با آماده شدن ساختمان جدید اداره کل در بلوارعلی بن ابیطالب (ع) روبروی هنرستان شهید رجایی فعالیت های مربوطه انجام  می پذیرد.

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*